Odzież trudnopalna i spawalnicza – EN ISO 11612 i 11611 w praktyce

Odzież trudnopalna i odzież spawalnicza to dwie różne grupy, choć często spotykają się w jednym ubraniu. EN ISO 11612 dotyczy ochrony przed gorącem i płomieniem w ogóle, np. w hutach, odlewniach czy przy pracach z otwartym ogniem. EN ISO 11611 opisuje odzież dla spawaczy i prac pokrewnych, gdzie główne zagrożenie stanowią odpryski stopionego metalu i krótki kontakt z płomieniem. Poniżej wyjaśniamy, co oznaczają symbole na metce i jak dobrać klasę do rodzaju pracy.

EN ISO 11612:2015 – odzież chroniąca przed gorącem i płomieniem

Norma opisuje odzież trudnopalną dla osób narażonych na krótkotrwały kontakt z płomieniem i co najmniej jeden rodzaj ciepła. Każde ubranie musi spełnić wymaganie ograniczonego rozprzestrzeniania płomienia (A1 lub A2) i co najmniej jedno z wymagań B–F. Cyfra przy literze oznacza poziom skuteczności – im wyższa, tym lepsza ochrona.

Przykład z metki: „A1+A2, B1, C1, E1, F1” oznacza ubranie do typowych prac przemysłowych z ryzykiem krótkiego kontaktu z płomieniem i niewielkich odprysków żelaza. Jeżeli pracujesz przy ciekłym aluminium, szukaj poziomu D, a przy dużych ilościach stopionego żelaza – wysokiego poziomu E.

EN ISO 11611:2015 – odzież dla spawacza

Norma dotyczy odzieży chroniącej podczas spawania i procesów pokrewnych. Dzieli ubrania na dwie klasy, a dodatkowo wymaga ograniczonego rozprzestrzeniania płomienia (A1 i/lub A2):

• Klasa 1 – techniki i sytuacje o mniejszej ilości odprysków i niższym cieple promieniowania, np. spawanie gazowe, TIG, MIG przy niskim natężeniu prądu, lutowanie twarde, zgrzewanie punktowe,
• Klasa 2 – prace bardziej niebezpieczne, z dużą ilością odprysków i silniejszym promieniowaniem, np. spawanie MAG, MMA elektrodami zasadowymi lub celulozowymi, cięcie plazmowe i tlenowe, żłobienie, spawanie w przestrzeniach zamkniętych i nad głową.

Klasa 2 wytrzymuje w badaniu więcej kropel stopionego metalu i dłuższe działanie ciepła promieniowania. Uwaga: odzież spawalnicza z EN ISO 11611 nie chroni przed porażeniem prądem. Ma ograniczoną rezystancję elektryczną, więc może zmniejszyć ryzyko krótkiego przypadkowego kontaktu z napięciem do ok. 100 V DC, ale nie zastępuje izolacji stanowiska.

Klasa 1 czy klasa 2 – porównanie

Bluza dla spawacza – na co zwrócić uwagę

Bluza dla spawacza jest najbardziej narażona na odpryski, bo zakrywa ramiona, przedramiona i klatkę piersiową. Przed zakupem sprawdź:

• klasę wg EN ISO 11611 i poziomy EN ISO 11612 podane na metce,
• kieszenie kryte patkami – odprysk nie może wpaść do środka,
• zakryte zapięcie i trudnopalne nici,
• mankiety zapinane tak, aby rękaw nachodził na rękawicę spawalniczą,
• długość – bluza powinna zachodzić na spodnie także przy pochylaniu,
• dodatkowe normy, jeśli pracujesz w strefie ATEX (EN 1149-5) lub przy chemikaliach (EN 13034).

Buty spawalnicze i rękawice – reszta kompletu

Nawet najlepsze ubranie nie wystarczy, gdy odprysk wpadnie do buta przez sznurowanie. Buty spawalnicze są oznaczone wg EN ISO 20349-2 (symbol WG). Mają zakryte zapięcie, najczęściej klapę na rzep lub sprzączkę, a podeszwa zwykle ma oznaczenie HRO (odporność na kontakt z gorącym podłożem). Nogawki spodni powinny zachodzić na cholewkę. Rękawice spawalnicze dobieraj z oznaczeniem EN 12477; typ A to rękawice grubsze do spawania elektrodą i MAG, typ B – cieńsze, zręczniejsze, do TIG.

Użytkowanie i pielęgnacja odzieży trudnopalnej

• Zanieczyszczenie olejem, smarem lub rozpuszczalnikiem obniża trudnopalność – brudne ubranie wymień na czyste.
• Nie noś pod spodem odzieży z włókien syntetycznych, które topią się pod wpływem ciepła; lepsza jest bawełna lub bielizna trudnopalna.
• Pierz zgodnie z metką; uszkodzenia i przepalenia naprawiaj materiałem o tych samych właściwościach albo wymień odzież.
• Ubranie zapinaj do końca, kołnierz stawiaj przy pracy nad głową.

Co polecamy w ProtectWear

Pełną ofertę znajdziesz w kategoriach odzież trudnopalna oraz odzież spawalnicza dla spawacza. Wybrane modele:

• Bluza spawalnicza Spawacz Light – EN ISO 11611 Klasa 1, 100% bawełna 310 g/m², dobra bluza dla spawacza na cały rok,
• Bluza spawalnicza Spawacz Heavy – EN ISO 11611 Klasa 2, 100% bawełna 480 g/m²; w kolekcji EN ISO 11612 z poziomem E3,
• Bluza multinormowa Grom 3w1 – EN ISO 11612, EN ISO 11611 Klasa 1, EN 13034, EN 1149-5 i EN 61340-5-1, gdy oprócz spawania występują chemikalia lub strefa ATEX,
• Buty spawalnicze – m.in. trzewiki Bristol S3S z EN ISO 20349-2 i klapą zamiast sznurowadeł oraz Strzelce PPO 444 z podeszwą HRO.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się odzież trudnopalna od spawalniczej?

Odzież trudnopalna wg EN ISO 11612 chroni przed płomieniem i różnymi rodzajami ciepła. Odzież spawalnicza wg EN ISO 11611 jest badana dodatkowo pod kątem odprysków stopionego metalu przy spawaniu. Wiele ubrań, np. linia Spawacz, ma obie normy.

Jaką klasę wybrać do spawania MAG?

Przy spawaniu MAG zwykle powstaje dużo odprysków, dlatego norma wskazuje tu klasę 2. Ostateczną decyzję podejmuje pracodawca na podstawie oceny ryzyka, z uwzględnieniem natężenia prądu, pozycji spawania i czasu pracy.

Czy bawełniane ubranie bez normy wystarczy spawaczowi?

Nie. Zwykła bawełna pali się i nie ma potwierdzonej odporności na odpryski. Odzież spawalnicza jest wykonana z bawełny o odpowiedniej gramaturze, często impregnowanej trudnopalnie, i szyta trudnopalnymi nićmi.

Czy buty spawalnicze muszą mieć klapę?

EN ISO 20349-2 wymaga konstrukcji ograniczającej wpadanie odprysków i umożliwiającej szybkie zdjęcie buta. Najczęściej realizuje się to klapą zakrywającą zapięcie lub zapięciem na rzep bądź sprzączkę.